Ubud Writers & Readers Festival

Dit festival gaat zijn achtste jaar in en is echt wel indrukwekkend: https://ubudwritersfestival.com/

Het is ondertussen 80 jaar geleden dat Indonesië onafhankelijk werd en dus waren kolonisatie en politiek één van de hoofdthema’s.

“Onze” David Van Reybrouck was dan ook present met zijn juist in het Indonesisch vertaalde “Revolusi”. Hij duidde onder andere op het belang van de conferentie van Bandung (Java) in 1955, die een enorme invloed gehad heeft in wat sindsdien de Derde Wereld heet. Het was ook het startschot voor een golf van dekolonisatie in Azië, Afrika en Zuid-Amerika.

David VR’s interview met Bonnie Triyana, een bekende historicus én parlementslid in de oppositie, was zeer interessant en werd zeer gesmaakt door een volle tent. Ook veel artikels en interviews in de kranten, zoals bij voorbeeld in de Jakarta Post https://www.thejakartapost.com/opinion/2025/11/03/revolusi-versus-indonesias-attempt-to-rewrite-history.html

Naar Bali

Maar een uurtje vliegen en naar de Centraal-Indonesische tijdszone landen we in de -weer uitgebreide- luchthaven van Denpasar. Weer een ander eiland, maar voor ons ook een blij weerzien. Het toerisme is hier erg druk, maar als je een beetje van de platgetreden paden afwijkt is het best leefbaar. We logeren in een centraal gelegen hotel in Ubud, waar we ingeschreven zijn voor een 4-daags literatuur festival met veel top auteurs, sessies, workshops, etc. We kiezen voor de vrijdag sessies om nog een beetje de toerist te kunnen uithangen.

De oude stad van Surabaya

Surabaya, zoals veel van de grotere steden in de archipel hebben nog een “koloniale” wijk. Soms heet die Kota Tua of Kota Lama, “Oude stad”.

In Surabaya is die best duidelijk zichtbaar, niet alleen door de gebouwen – overigens hier dikwijls in art-deco stijl – maar ook door de straatnaamborden, die de straatnamen uit de koloniale tijd weergeven.

Er zijn ook heel wat herinneringen en monumenten die verwijzen naar de onafhankelijkheid. Een van de meer opmerkelijke is een nagemaakte uitgebrande auto van Brigadier Mallaby, die omkwam toen de Indonesische nationalisten op het einde van WO II de Engelsen bevochten, die Surabaya bevrijdden van de Japanse bezetter en aan Nederland teruggaven.

Stopover: Surabaya

Rechtstreekse vluchten vanuit Ambon zijn beperkt tot de dichtstbijzijnde eilandengroepen en de “heilige Drievuldigheid” Jakarta, Makassar en Surabaya. Om dus naar Bali (eind bestemming van deze reis) te vliegen, kan je niet anders dan over één van deze HUBs te gaan.

Makassar hadden wij al bezocht, Jakarta is te groot voor een stopover, dus werd het Surabaya, waar wij 7 jaar geleden al eens waren.

We kozen weer voor hetzelfde hotel, waar trouwens ooit nog Leopold III logeerde. Dit hotel was namelijk ooit de “place to be” voor de beau monde, die de stichters, de gebroeders Sarkies (ook de oprichters van Raffles in S’pore), graag zagen komen.

Majapahit, zoals het hotel nu heet, verwijst naar het vroegere Hindu rijk, en is zijn naam waardig. Prachtige binnentuinen, waarlangs de kamers liggen, en een enorme balzaal, waar je zo de elegante koppels ziet dansen.

Een plaats, die in stand moet gehouden worden in deze levendige stad, die nog steeds uitbreidt.

Een laatste blik op Ambon

Voor wij de Molukken verlaten en naar Java afreizen, nog een korte tour door Ambon met focus op standbeelden van Molukse (vrijheids)strijders.

Hier boven op de heuvels met zicht op de haven torent Martha Christina met wapperende haren en speer in de aanslag.

Dicht bij het fort, dat nu militair grondgebied is, staat Thomas Matulessy, alias Kapitan Pattimura. Door President Soekarno geprezen en door zijn opvolger tot nationale held verheven

Onder het standbeeld krijg je nog de geschiedenis van de Molukken in beeld uitgelegd.

Tot op deze dag, zijn – blijven – Molukkers getekend door de geschiedenis en dat allemaal door dat kleine kruidnootje ….

China Town

Laten wij het ook even over de Chinese Diaspora hebben. In dit geval deze in Banda Neira …

Chinese en Arabische handelaars kochten al heel vroeg grondstoffen in de Molukken. Op Banda Neira besloeg Chinatown een groot gedeelte van de stad; geleidelijk aan werd dit echter door de Arabische handelaars overgenomen. Er blijft nu nog een Chinese tempel over met muurschilderingen. En aan de ingang van de tempel ligt een steen met het VOC logo …

Diaspora

Terwijl ik dit schrijf, hoor ik om mij heen vooral Nederlands. Je zou bijna denken dat een Van der Valk-hotel hier goede zaken zou kunnen doen.

Echt, driekwart van de hotelgasten komt uit de Indonesische diaspora. Hele families – vaak vier generaties – reizen samen. Ze spreken nog wel Indonesisch, maar onderling is Nederlands de lingua franca. Velen kennen elkaar ook uit Nederland. Het doet denken aan die Parisiens die elkaar tijdens het weekend en in de zomer tegenkomen in Deauville.

Maar serieus: deze toeristen spelen een belangrijke rol in de economische ontwikkeling van de Molukken. In het dorp van mijn vader zijn inmiddels alle huizen van steen gebouwd, terwijl ze in mijn jeugd nog van bamboe en riet waren. De bijdrage van de diaspora is hier tastbaar aanwezig.

De specerijen handel

in het hotel vonden we deze muurschildering: kruidnagel voor de ganse Molukken en nootmuskaat voor Banda.

Vroeger was het leven simpel: enkel op Banda was er nootmuskaat. Arabische en Chinese handelaars kwamen onderhandelen over prijs en hoeveelheden en brachten de voorraad via de zijderoute naar Europa.

Een goede boom levert drie oogsten per jaar af van ongeveer 1000 vruchten.
Dus er kon best goed geld verdiend worden.

De Europeanen die tenslotte ook de weg vonden, wilden hun eigen winsten maximaliseren, de zijderoutes handelaren passeren en monopolies verwerven – met, zoals we weten, alle gevolgen van dien.

Maar om nou te zeggen dat huidige telers het beter hebben …
Een kg nootmuskaat kost ter plaatse EUR 50. Heb je al eens gekeken hoeveel je voor een potje in een Belgische supermarkt betaald?

Banda natuur

Het zijn tropische eilanden en dus met een uitbundige natuur – voorlopig. Het ligt in de koraaldriehoek en heeft ook een grote variëteit aan koraal soorten en maritiem leven. Van een bevriende drone piloot kreeg ik dit filmpje.

Maar er is natuurlijk ook meer. Ga snorkelen en soms op een paar meter van het strand wemelt het al van vissen. Kijk naar de bossen, en je ziet de variëteit. Kijk naar elke plek waar de mens even af blijft, zoals verlaten gebouwen, en je ziet planten groeien.

Maar zelfs in de bewoonde wereld kom je wilde dieren tegen. Onze medereizigster Chantal zag deze koeskoes buideldieren van op haar terras in het hotel in Banda Neira.