going pala

Dit is waarschijnlijk de meest gefotografeerde tempel. het is ook een indrukwekkende collectie oudheidkunde. Alle belangrijke Farao’s hebben hier werken laten doen. Het is zowat de Vaticaanstad van Egypte geweest binnen de hoofdstad van Opper-Egypte.

Je ziet hier ook de hele mensheid in al haar verscheidenheid passeren: naast de suppoosten en de restaurateurs is een heel selfie-leger aanwezig, aangevuld door influencers. Ook de modale toerist en de gespecialiseerde meerwaardezoeker zijn aanwezig; die laatsten met een privé gids. Noblesse oblige.

Als je Egypte overvliegt valt het onmiddellijk op: langs de Nijl is er een smalle strook donkergroen en de rest is zandkleur. Het ziet er ook allemaal een beetje stoffig uit. Echt bruin wordt je hier niet direct tenzij je langs het zwembad gaat liggen.

Tijdens onze rit naar Abydos reden we een stuk op de Westelijke oever, door de woestijn. Dachten we.

Maar aan de andere kant wordt de woestenij omgetoverd tot landbouwgebied. Er worden irrigatiekanalen en pompgemalen aangelegd. Compleet met zonnepanelen om de pompen te laten draaien. Stikstof is hier niet echt een probleem…

Veel van de mooie dingen, die de Egyptenaren de voorbije 5 millennia gemaakt hebben, zijn door de natuur vernield, maar soms kwamen daar ook mensenhanden aan te pas … De lijst is lang ! Te beginnen met de heersers, die beelden en tempels van hun voorgangers, aan zichzelf toeschreven. Hieronder een voorbeeld waar de koninklijke cartouche (het ovaaltje waar de naam van de Farao geschreven werd) afgebeiteld werd.

De Europeanen, die hier kwamen koloniseren, hebben op hun beurt op veel plaatsen hun naam in de tempels gekrast. Grafitti avant la lettre.

Maar het schandaligste zijn wel de vele verminkingen van muurschilderingen en vooral bas-reliëfs. En die werden vooral gepleegd door de eerste christenen – fanatici? – die niet zelden de tempels toch herbruikten als kerk of zelfs abdij.

Je ziet, het vernietigen van kunst is van alle tijden – er is niet veel veranderd …

Seti I was de vader van Ramses II, na Toetanchamon, waarschijnlijk de beroemdste Farao (In ieder geval een van de langst regerende – Hij werd 90 jaar).

Maar even terug over Seti I: hij bevocht de Hethieten (je weet wel, die van het Oud Testament) en veroverde de stad Kadesh (Syrië) en dat allemaal op 15 jaar tijd.

Zijn tempel in Abydos is één van de mooiere (vinden wij). Vooral de kwaliteit van de hiëroglyfen is top. maar daarover later meer.

Een van de meer opvallende elementen is de Koningslijst in één van de zijgangen. De Egyptenaren hielden minutieus alles bij. Zo ook hun koningen. Netjes op volgorde, millennia lang. De derde van links is Khufu, beter bekend als Cheops (die van de grote Pyramide).

Jaartelling bij de Oude Egyptenaren was: jaar x van Farao y. Met andere woorden: die lijst was super belangrijk.

Je wordt ook vertederd door de beelden van vader Seti I met zoon Ramses II, die je kan herkennen aan zijn kaalgeschoren hoof met een lok lang haar aan de zijkant (misschien nog een idee voor een nieuwe haarloze voor de jeugd????)

ik ben altijd meer enthousiast geweest over ‘uitvinders’ dan ‘verbeteraars’. Dus liever de Grieken dan de Romeinen; liever het oude en het Middenrijk in Egypte dan de Hellenistische periode en liever de Sumeriërs dan de Assyriërs.
Deze tempel is – zoals wel meer – begonnen in de 1000 jaar voor de bouw van de huidige versie. Elke deftige Farao moest enige tempels uitbreiden of op zijn minst restaureren. Tot de tijd van de Romeinen, want zij waren de opvolgers van de Ptolemeische dynastie ( de nazaten van de generaal van Alexander De Grote), werd er hier gebouwd.

Maar de foto’s spreken voor zichzelf …

Het wordt een zware dag met 360 kms rijden langs drukke dorpjes en stoffige snelwegen.
Naar het schijnt melden veel chauffeurs zich ziek wanneer ze horen dat ze naar Dendra en Abydos moeten rijden. Mr Schumacher is present, maar de rekening zal op het einde van de dag best gepeperd zijn.

Maar de uren in een warme wagen en de prijs zijn het wel waard.

Om 6:00 uur zit je al in de file, dus massa’s te bekijken: de kindertjes gaan naar school, de boer gaat op zijn ezel zijn dieren voederen, enorme vrachtwagens moeten grote infrastructuurwerken beleveren, de eerste broden liggen al in de stalletjes aan drukke stoffige kruispunten en de temperatuur begint te stijgen.

Een van de attracties, die wij niet gaan doen, is een ballonvaart boven de Vallei der Koningen.
Maar het is wel indrukwekkend al die ballonnen deze ochtend boven de jachthaven te zien,

Zalig om na een heel dagje tempels (straks daar meer over) een citroensapje te nuttigen met zicht op de Nijl en de laatste klanken van het voorlaatste gebed.

Egyptenaren verfraaien dikwijls zaken: je ziet huizen die kunstig beschilderd zijn. Maar ook transportmiddelen …

Maar ook de vogels doen mee: ze bouwen nestjes in de hiërogliefen.

… enfin dat zeggen wij de hele tijd.
Nog voor de lunch zijn wij galabiya’s voor H gaan kopen.
Net zoals een kain het ideaal is voor de Indonesische man, is een galabiya (noem het een soort ‘boubou’) de comfortabele dracht voor een Egyptenaar.
Waar andere toeristen al na een 5 à 10 minuten buiten waren, bleven wij maar afbieden voor een mooi blauw gestreept exemplaar, een witte en eentje voor “de winter”. Uiteindelijk kreeg ik toch nog een linnen sjaal cadeau.