going pala

Veel van de mooie dingen, die de Egyptenaren de voorbije 5 millennia gemaakt hebben, zijn door de natuur vernield, maar soms kwamen daar ook mensenhanden aan te pas … De lijst is lang ! Te beginnen met de heersers, die beelden en tempels van hun voorgangers, aan zichzelf toeschreven. Hieronder een voorbeeld waar de koninklijke cartouche (het ovaaltje waar de naam van de Farao geschreven werd) afgebeiteld werd.

De Europeanen, die hier kwamen koloniseren, hebben op hun beurt op veel plaatsen hun naam in de tempels gekrast. Grafitti avant la lettre.

Maar het schandaligste zijn wel de vele verminkingen van muurschilderingen en vooral bas-reliëfs. En die werden vooral gepleegd door de eerste christenen – fanatici? – die niet zelden de tempels toch herbruikten als kerk of zelfs abdij.

Je ziet, het vernietigen van kunst is van alle tijden – er is niet veel veranderd …

Seti I was de vader van Ramses II, na Toetanchamon, waarschijnlijk de beroemdste Farao (In ieder geval een van de langst regerende – Hij werd 90 jaar).

Maar even terug over Seti I: hij bevocht de Hethieten (je weet wel, die van het Oud Testament) en veroverde de stad Kadesh (Syrië) en dat allemaal op 15 jaar tijd.

Zijn tempel in Abydos is één van de mooiere (vinden wij). Vooral de kwaliteit van de hiëroglyfen is top. maar daarover later meer.

Een van de meer opvallende elementen is de Koningslijst in één van de zijgangen. De Egyptenaren hielden minutieus alles bij. Zo ook hun koningen. Netjes op volgorde, millennia lang. De derde van links is Khufu, beter bekend als Cheops (die van de grote Pyramide).

Jaartelling bij de Oude Egyptenaren was: jaar x van Farao y. Met andere woorden: die lijst was super belangrijk.

Je wordt ook vertederd door de beelden van vader Seti I met zoon Ramses II, die je kan herkennen aan zijn kaalgeschoren hoof met een lok lang haar aan de zijkant (misschien nog een idee voor een nieuwe haarloze voor de jeugd????)

ik ben altijd meer enthousiast geweest over ‘uitvinders’ dan ‘verbeteraars’. Dus liever de Grieken dan de Romeinen; liever het oude en het Middenrijk in Egypte dan de Hellenistische periode en liever de Sumeriërs dan de Assyriërs.
Deze tempel is – zoals wel meer – begonnen in de 1000 jaar voor de bouw van de huidige versie. Elke deftige Farao moest enige tempels uitbreiden of op zijn minst restaureren. Tot de tijd van de Romeinen, want zij waren de opvolgers van de Ptolemeische dynastie ( de nazaten van de generaal van Alexander De Grote), werd er hier gebouwd.

Maar de foto’s spreken voor zichzelf …

Het wordt een zware dag met 360 kms rijden langs drukke dorpjes en stoffige snelwegen.
Naar het schijnt melden veel chauffeurs zich ziek wanneer ze horen dat ze naar Dendra en Abydos moeten rijden. Mr Schumacher is present, maar de rekening zal op het einde van de dag best gepeperd zijn.

Maar de uren in een warme wagen en de prijs zijn het wel waard.

Om 6:00 uur zit je al in de file, dus massa’s te bekijken: de kindertjes gaan naar school, de boer gaat op zijn ezel zijn dieren voederen, enorme vrachtwagens moeten grote infrastructuurwerken beleveren, de eerste broden liggen al in de stalletjes aan drukke stoffige kruispunten en de temperatuur begint te stijgen.

Een van de attracties, die wij niet gaan doen, is een ballonvaart boven de Vallei der Koningen.
Maar het is wel indrukwekkend al die ballonnen deze ochtend boven de jachthaven te zien,

Zalig om na een heel dagje tempels (straks daar meer over) een citroensapje te nuttigen met zicht op de Nijl en de laatste klanken van het voorlaatste gebed.

Egyptenaren verfraaien dikwijls zaken: je ziet huizen die kunstig beschilderd zijn. Maar ook transportmiddelen …

Maar ook de vogels doen mee: ze bouwen nestjes in de hiërogliefen.

… enfin dat zeggen wij de hele tijd.
Nog voor de lunch zijn wij galabiya’s voor H gaan kopen.
Net zoals een kain het ideaal is voor de Indonesische man, is een galabiya (noem het een soort ‘boubou’) de comfortabele dracht voor een Egyptenaar.
Waar andere toeristen al na een 5 à 10 minuten buiten waren, bleven wij maar afbieden voor een mooi blauw gestreept exemplaar, een witte en eentje voor “de winter”. Uiteindelijk kreeg ik toch nog een linnen sjaal cadeau.

Schumacher had waarschijnlijk medelijden met ons wellicht veel te duur betaalde katoenen (maar het is echt wel mooi katoen!!) galabiya’s en heeft ons getrakteerd op een lunch met zicht op de Nijl.

Al onder de indruk van de Medinet Habu, rijden wij door naar Ramesseum, zoals Champollion (de man die de hiërogliefen ontcijferd heeft) de herdenkingstempel van Ramses II noemde.

Toen Ramses III zijn tempel in de Medinet Habu bouwde heeft hij zich door dit complex laten inspireren.

Een opmerkelijk item is een reuze-Ramses. Zo maar eventjes 18m rechtop. Maar nu ligt de Farao in stukken op zijn rug.

Graffiti-vandalen zijn van alle tijden… Soms tref je Griekse en Koptische aan, maar ook regelmatig Franse (van de soldaten van Napoleon) of Engelse van daarna.